Hoe ontstaat een depressie?

Depressies zijn geliefd bij ons omdat ze zorgen voor wind en golven. Maar hoe ontstaan lagedrukgebieden eigenlijk? Waarom diept de ene depressie uit tot een orkaandepressie en is de ander veel minder actief. We proberen in dit stukje antwoord te geven op bovenstaande vragen.

Screenshot 2017-02-11 at 21.55.03
Stormdepressie west van Frankrijk


Temperatuur

Doordat de zon hoger staat en meer warmte geeft in tropische gebieden dan de polen krijgen we temperatuursverschillen. Dit zien we zowel terug aan het zeewater als in de lucht daarboven. De oceanen hebben een veel grotere warmtecapaciteit en zullen daardoor langzamer opwarmen en afkoelen als de atmosfeer. In de afbeelding onder zien we de warme golfstroom voor de Amerikaanse oostkust. Opvallend zijn de wervels op de grens tussen het warme en koude zeewater. De grote temperatuursverschillen zorgen voor instabiliteit.

Screenshot 2017-02-11 at 19.58.27

Grote verschillen in zeewatertemperatuur oost van de VS (warme golfstroom)

Screenshot 2017-02-11 at 20.36.36

Grote verschillen in luchttemperatuur boven de Atlantische Oceaan

De temperatuursverschillen zien we zich alleen terug op zeeniveau maar ook in de bovenlucht (onder), waardoor je kunt spreken van een koude luchtkolom op hogere breedten en een warme luchtkolom richting de tropen.

Screenshot 2017-02-11 at 20.57.32

Luchttemperatuur op circa 5 km hoogte

Straalstroom
Tussen de koude en warme luchtkolom heb je temperatuursverschillen, die zorgen voor overheersende westenwinden in de bovenlucht. Als de temperatuursverschillen heel groot worden kunnen de windsnelheden wel oplopen tot 180 knopen. Deze orkaanwinden worden ook wel straalstroom genoemd (onder). De reden dat de straalstroom een langgerekte en relatief smalle band is, komt omdat de grootste noord-zuid temperatuursverschillen zich dan ook concentreren in een smalle band.

In het gebied met grootste verschillen in temperatuur van de luchtkolom bevindt zich ook de straalstroom op 10 km hoogte

Screenshot 2017-02-11 at 22.00.28

Krachtige straalstroom boven de Atlantische Oceaan

Depressievorming

De wind is in de straalstroom zeer sterk en de temperatuursverschillen zijn heel groot. Het kan daardoor makkelijk gebeuren dat de wind en de temperatuur van de luchtkolom niet meer met elkaar kloppen. De atmosfeer loopt als het ware zichzelf voorbij en moet daarvoor compenseren. Dit doet ze met stijgende en dalende luchtbewegingen. Waar lucht opstijgt ontstaat een depressie of diept ze verder uit. Waar de lucht daalt ontstaat een hogedrukgebied of wordt deze krachtiger.

In de buurt van de straalstroom zorgen sterke verticale bewegingen voor de ontwikkeling van depressies

Of een lagedrukgebied explosief uitdiept tot een orkaandepressie, heeft te maken met temperatuursverschillen, kracht van de straalstroom en in hoeverre beide uit evenwicht zijn met elkaar. Dat verschilt per situatie. Wel is het zo dat in de zomer de temperatuursverschillen kleiner zijn en daardoor de straalstroom minder sterk. Actieve depressies zijn in het zomerseizoen dus zeldzamer en kleiner.

Screenshot 2017-02-11 at 21.50.10

Straalstroom vanuit de ruimte

Deze winter hebben we weinig depressies gehad in West-Europa. Dit werd veroorzaakt door een meanderende straalstroom, waarbij het stromingspatroon weinig veranderde en depressies via de Atlantische Oceaan of Scandinavie in trokken, of het Middellandse Zeegebied onveilig maakte. Gelukkig kan een hardnekkig stromingpatroon in een paar dagen ineens ophouden, zodat het weer van nu, niet maatgevend is voor wat voor wind en golven we in het voorjaar krijgen.

Stormdepressie 4 december 2013
Screenshot 2017-02-11 at 22.06.33


3 surf-reports vandaag

Kou verdwijnt, maar is er ook wind?

Verwachting: donderdag 9 februari 22.30
Update: uiterlijk maandag 12 februari

De wind is in 2017 ver te zoeken. Januari leverde ons wel vorst en ijs op, maar de ZW-circulatie en wind waren de grote afwezigen. Ook deze maand verloopt tot dusver in mineur. Een enkele winterharde surfer is het water opgegaan bij temperaturen rond nul en een matige oostenwind,maar eigenlijk zijn de huidige weerkaarten vlees nog vis. De grote vraag is:

Kunnen we deze maand het water op, of komt er toch nog schaatsijs?

Vrijdag
Screenshot 2017-02-09 at 13.58.47

Aan de zuidflank van een krachtig Scandinavisch hogedrukgebied voert een O’lijke stroming wolkenvelden aan. Na een nacht met lichte vorst, blijft het, uitgezonderd de Z’lijke provincies de hele dag vriezen. Als de temperatuur het hele etmaal onder nul ligt, wordt dit een ijsdag. De zon krijgen we nauwelijks te zien. De gevoelstemperatuur ligt boven het IJsselmeer (13-18 Kts) en Wad (16-22 Kts) ver onder nul, omdat het hier het koudst is en de meeste wind staat. Wie echt het water op wil zal te maken krijgen met ijsvorming op board, kite of zeil.

Zaterdag
Als we kijken naar het huidige sneeuwdek in Midden-Europa hoeven we niet gelijk vrolijk te worden. In het Duitse Middelgebergte en verder naar het oosten in het laagland van Polen ligt wel wat sneeuw, maar van een gesloten sneeuwdek is geen sprake. Dit zal op wat langere termijn bij ons van invloed zijn op de temperatuur.

Screenshot 2017-02-09 at 14.20.38

Wel is er bij ons de nacht vrijdag/zaterdag en overdag een aanzienlijke kans op (lichte) sneeuw. Een kleine storing zorgt voor de aanvoer van een vochtigere luchtmassa en neerslagvorming. Het vriest in de nacht licht, waardoor van een groeiende ijsvloer weinig terecht komt. Wel kunnen we getrakteerd worden op een witte wereld.

Screenshot 2017-02-09 at 14.52.04

Overdag waait een koude wind uit O’lijke richting. Op het Wad is deze voldoende sterkt met 15-20 Kts. Naar het zuiden toe zijn de condities slecht.

Zondag
Wolkenvelden en zonnige momenten wisselen elkaar af. De kans dat het droog blijft is groot. Overdag stijgt het kwik enkele graden boven het vriespunt. Op ondiep water zal er een laagje ijs liggen, maar de kans dat deze dik genoeg is, is erg klein. Er staat op het Wad, IJsselmeer en Zeeuwse wateren een stevige wind uit ONO’lijke richting, 16-22 Kts.

Screenshot 2017-02-09 at 15.28.02

Volgende week
Het hogedrukgebied beweegt van Scandinavie naar Midden-Europa. De O’lijke stroming houdt maandag (16-20 Kts op Wad) nog stand, maar vanaf woensdag volgen een paar dagen aan met een zwakke Z’lijke stroming. Het is begin volgende week zonovergoten.

Screenshot 2017-02-09 at 15.02.50

Doordat de zon al een stuk krachtiger is als begin januari, er nauwelijks sneeuw ligt in de aanvoerrichting en de luchtmassa opwarmt, gaat het kwik overdag flink in de lift. We komen halverwege de week in de buurt van de 10 graden uit. Wel koelt het ’s nachts onder de sterrenhemel sterk af en kan het boven zandgronden wel 5 graden vriezen.

Screenshot 2017-02-09 at 15.10.49

Leek het afgelopen week op dat we weer konden gaan ijskiten, schaatsen of surfen, dan blijft van de verwachting weinig meer over. Ook het ijsgroeimodel van het KNMI (ECMWF) laat hierover geen twijfel bestaan: wat er ’s nachts aan ijs bijkomt smelt overdag weer weg

Screenshot 2017-02-09 at 15.16.25


Koud winterweer

Verwachting: maandag 6 feb 21.00 uur
Update: uiterlijk donderdag 9 feb 21.00

We staan aan de vooravond van een nieuwe winterse periode. Met een O’lijke wind verovert heldere vorstlucht ons land. Hoewel er aanvankelijk voldoende wind staat, is het veel te koud om het (nog niet bevroren) water op te gaan. Eind deze week kunnen we gaan denken aan ice-kiten/zeilen op betrouwbare plaatsen.

Dinsdag
In het noorden staat een koude OZO’lijke wind (14-18 Kts) op het Wad (vrij) krachtig 18-25 Kts. Naar het zuiden toe is de wind veel zwakker.

Screenshot 2017-02-06 at 20.40.21

Koude lucht probeert dinsdag uit te stromen over het land. Het is bewolkt en vanuit het zuidwesten volgt regen. De neerslag trekt langzaam naar het noorden, maar weet Groningen, Drenthe en Friesland niet te bereiken. Wel wordt de luchtmassa kouder, waardoor de regen (blauw) overgaat in (natte) sneeuw (rood). In het midden van het land vormt zich tegen de avond waarschijnlijk een dun sneeuwdek.

Screenshot 2017-02-06 at 20.42.27

Woensdag t/m vrijdag
De wind krimpt woensdag naar O/ONO en wordt wat minder sterk op het Wad (15-22 Kts). Langs de westkust en Zeeuwse wateren neemt de wind juist wat toe (14-20 Kts). Op donderdag en vrijdag is de tendens overal afnemend (12-16 Kts boven open water). Van transportkou is geen sprake omdat de vorm van het Scandinavische hogedrukgebied ongunstig is. Daarentegen kan Oost-Europa zich opmaken voor een herhaling van de strenge vorst die daar in januari optrad.

Screenshot 2017-02-06 at 20.47.08

Het is de tweede helft van de week koud winterweer met temperaturen overdag rond het vriespunt. ’s Nachts komt het onder een heldere hemel tot matige vorst. Op beschutte wateren vormt zich gemakkelijk een ijsvloer. Open wateroppervlakken groeien ongelijkmatiger dicht door windwakken. Vrijdag is het ijs erg onbetrouwbaar om te gaan ice-kiten/zeilen.

Weekend en daarna
Zaterdag start koud en is het ijs op wat meer plaatsen dik genoeg, maar verwacht zeker geen ijsvloer van 10-15 cm. De tendens is dat het volgende week iets minder koud wordt met overdag lichte dooi en ’s nachts aanhoudend lichte, lokaal matige vorst.

Screenshot 2017-02-06 at 20.52.19


2 surf-reports vandaag

Toch weer ijskiten of ijssurfen?

Verwachting: do 2 jan 16 uur
Update: uiterlijk vr 3 feb

De wind laat het de komende dagen helaas afweten. Ook de zaterdag, die eerst nog interessante weerkaarten toonde, laat het nu afweten.Op wat lange termijn gaat de wind uit het oosten waaien. Dit kan vanaf midden volgende week een serie ijsdagen opleveren. Laten we eerst maar afwachten of deze positieve prognose uitkomt. Het zou leuk zijn, als alternatief voor zacht en windrijk herfstweer, we nog een keer de winter in ons land krijgen met goed schaatsijs..

Donderdag
Het hele land komt in de zachte lucht terecht, maar de kou bevindt zich niet ver over de grens in Duitsland. Bewolking overheerst en het is droog. Net als woensdag zijn de condities marginaal. N
u lijken de beste mogelijkheden weggelegd voor Zeeland (14-20 kts).

Vrijdag
Het is bewolkt, zacht, droog en de ZZO’lijke wind lijkt in alle regio’s, inclusief de kust te zwak.

Vanaf zaterdag
Screenshot 2017-02-02 at 15.32.21
Zowel de GFS- als de ECMWF-pluim (afb boven) neigen naar een overgang naar winterweer. Dit heeft te maken met een Scandinavisch hogedrukgebied (afb onder). Deze zorgt met een O’lijke stroming voor aanvoer van koude lucht. Een verwachting voor 6 dagen vooruit is niet altijd even betrouwbaar, dus we wachten geduldig af. Vrijdag volgt een update.

Screenshot 2017-02-02 at 15.44.45

 


Lees verder