Wolkensoorten

Wereldwijd komen er veel soorten wolken voor. Zelfs in de droogste woestijnen zijn regelmatig wolken te zien, ook al geven ze geen regen. In Nederland zijn wolken een bijna alledaags verschijnselen. Je hebt ze in alle soorten en maten. Sommigen vertellen je iets over het weerbeeld tot 24 uur vooruit. Andere wolken hebben geen voorspellende gaven, maar kunnen wel heel mooi zijn.

Surfweer heeft een selectie gemaakt uit haar eigen archief met wolkensoorten en bijbehorende uitleg.

Uitsneeuwende Cirrus
20170106_090818
Cirrus bevind zich op circa 7 km hoogte. Hier is de temperatuur circa -50. Deze cirrus is (deels) door vliegtuigen veroorzaakt en blijft lang hangen. Het spinrag onder de windveren zijn ijskristallen die uit de wolk vallen. Ze verdampen echter ver voordat de grond bereiken.

Advectieve mist
20170108_112351
Deze foto is gemaakt in Drenthe. Vochtige lucht stroomt over een deels nog met sneeuw bedekte ondergrond uit. Hierdoor koelt de lucht af en raakt verzadigd. Het gevolg is mist. Je kunt het vergelijken met mist die ontstaat doordat vochtige lucht over koud zeewater uitstroomt.

Altocumulus
20170117_171516
De zon weet nog net de onderkant van deze schapenwolken te belichten. Je hebt ze op verschillende hoogtes: cirrocumulus (7 km), altocumulus (3-4 km) en stratocumulus (1-2 km). Luchtpakketjes die omhoog willen gaan (zichtbaar als wolkjes) stoten hun hoofd tegen een warme laag, waardoor de lucht om het wolkje heen weer gedwongen wordt om te dalen (heldere delen). Zo krijg je een regelmatige structuur.

Cirrus
20170122_153530
Deze foto is gemaakt afgelopen januari op de Edese Hei. Cirrus kan een voorbode zijn van een warmtefront. Hierbij weet zachte lucht het eerst hoger in de atmosfeer door te dringen. In dit geval bleef de kou nog even in ons land met schaatsweer als gevolg.

Altocumulus en Cirrus
20170128_161222
Middelbare (alto) en hoge (cirrus) bewolking door elkaar. De cirrus sneeuwt uit, maar de luchtlaag hieronder is zo droog dat de ijskristallen uiteindelijk verdampen.

Altocumulus
20170202_080919
De zon beschijnt deze wolken nog net van de onderkant, waarbij de onderkant mooi oplicht. Doordat de zonnestralen een lange weg door de (vervuilde) atmosfeer moeten afleggen wordt het licht zo gefilterd en verstrooid, dat vooral geel/oranje/rood-tinten overblijven.

‘Slecht weer’ stratocmulus
20170204_151338
De dikker wordende stratocumulus zal uiteindelijk overgaan in nimbostratus (regenwolk) en stratus. De blauwe ronde plekken zijn al lang verdwenen. Wat nog is gebleven is een vage structuur.

Nimbostratus
20170204_151538
Grijze en grauwe regenwolk. De eerste druppels beginnen al te vallen. Dit is frontale bewolking die samenhangt met een scheidingslijn tussen warme en koude lucht.

Cumulus (fractus)
20170212_093402
Flarden cumulus in de vroege ochtend. De naam Fractus zegt het al. Het zijn onsamenhangende fracties.

Zonsondergang
20170214_173717
Bij een zonsondergang (opkomst) is de hemel niet overal even blauw. Dit komt omdat het blauwe licht sneller wordt verstrooid dan vooral geel/oranje/rood. Hoe langer de weg door de atmosfeer (vooral bij laagstaande zon), hoe meer blauw licht wordt verstrooid en hoe roder de hemel wordt.

Cumulus, stratocumulus en cirrus
20170228_175559
Dit is een opname na de passage van een koufront. We komen in polaire lucht terecht met zeer goed zicht. In de bovenlucht zitten nog wat flarden cirrus, terwijl zich in de onderste km cumulus bevindt die zich door een naderend hogedrukgebied uitspreidt tot stratocumulus.

cumulus humilis
20170321_173348
Cumulus ontstaat in een onstabiele atmosfeer, maar dit hoeft zeker niet te betekenen dat we een fikse regenbui krijgen. De cumulus humilis ontstaat als een warme luchtbel opstijgt en afkoelt totdat er een kleine stapelwolk ontstaat. Mocht een Cumulus verder uitgroeien dan krijgt ze een andere achternaam: mediocris of congestus. Dit kan uiteindelijk uitgroeien tot een (onweers)bui.

Contrails (condenssporen)
20170325_103931
Met de komst van de burgerluchtvaart is er een nieuwe wolkensoort bijgekomen. De waterdamp uit de motor van een vliegtuig vermengt zich met de lucht op 10 km hoogte. Het netto-resultaat is dat 1 deel onverzadigde lucht uit de motor en 50 delen verzadigde lucht rond het vliegtuig zich zo mengen dat het resultaat verzadigde lucht is. Als de lucht droog is zal een contrail snel weer oplossen, maar in bovenstaande situatie kunnen ze lange tijd blijven bestaan en steeds verder uitspreiden.

Cumulus en stratocumulus
20170309_182306
Geen enkele wolk is hetzelfde. Ook maakt het tijdstip van de dag uit, hoe een wolk er uit ziet. We zien een sterk contrast tussen de heldere hemel rechts een een veld met stratocumulus (mogelijk gevormd door uitspreidend cumulus).

Altocumulus
20170315_083015
Een fraai voorbeeld van schapenwolkjes. Deze zitten op 3-4 km hoogte en worden daardoor altocumulus genoemd. Hun hoge broertjes, Cirrocumulus, is nog mooier, maar zien we niet zo vaak.

Altostratus met speciale effecten
20170317_171554
Bij Altostratus kan de zon nog als een matglas door de bewolking heen schijnen. We zien hier ook fraaie structuren die te maken hebben met windschering en stabiliteit. Als er sterke verandering is van windrichting/snelheid met de hoogte icm een stabiele atmosfeer, dan vormen zich allerlei golfstructuren. Op de voorgrond boven zien we golfvorming. Vlak boven de lantaarnpalen lijkt zich lenticularis bewolking te ontwikkelen die in volle wasdom veel lijken op vliegende schotels.

kelvin helmholtz bewolking
20170321_190137
Als je grote verschillen in windsnelheid hebt over een gering hoogteverschil, dan kan bij een bepaalde mate van thermische stabiliteit zich door mechanische onstabiliteit een golvend wolkenpatroon ontwikkelen wat we kelvin helmholtz bewolking noemen. Ze komen voor in alle lagen van de atmosfeer. Deze bevinden zich rond de 7 km hoogte.


Lees verder

Zeeland NO 6

Het jaargetijde van de NO-ers en zeewind circulaties aangebroken. Zeeland profiteert hier t/m zondag het meeste van met zaterdag een volle 6 Bft. Het Wad en N-NL liggen onder de luwte van het hoog en komen er beduidend minder goed vanaf. Volgende week ziet er vooralsnog mager uit.

Verwachting:
donderdag 23 maart 19.00
Update: uiterlijk zondag 21.00

Vrijdag 24 maart
Een hogedrukgebied (1032 hPa) noord van de Wadden zorgt voor een ONO’lijke stroming. Hiermee wordt continentaal polaire lucht aangevoerd. Na een frisse nacht is er overdag veel zon, afgewisseld door een paar windveren en kleine stapelwolken.

Screenshot 2017-03-23 at 17.47.08
Drukverdeling

De stroming is het sterkst in het ZW’lijk kustgebied en Zeeuwse wateren, maar we krijgen in de loop van de middag/avond geen medewerking van de zeewind component. Hiervoor is de wind te O’lijk. We mogen in regio ZW wel rekenen op ONO/O 16-24 Kts bij aanvoer over water. Hollandse kust valt af doordat de wind bijna loodrecht uit de kant staat.

Screenshot 2017-03-23 at 18.07.46
Windrijke donderdag in N-NL (Leeuwarden)

Het wad heeft wel thermisch effect, maar doordat de stroming minder is, halen we niet de 6 Bft (dat was niet verwacht:-() meer van donderdag: ONO 13-18 Kts,’s middags NO 17-22 Kts. Friese meren 13-18 Kts en Horst 9-19 Kts. Binnenland spots zijn vlagerig door thermiek en achterland. Beste opties dus Zeeland de hele dag en Wad in de loop van de middag

Zaterdag
We krijgen te maken met grote verschillen in windkracht tussen NO’lijk Wad (3Bft) en Zeeland (5-6 Bft). Dat is dus het verschil tussen dobberen/zwemmen en volle bak. De toename in het zuidwesten heeft te maken met een depressie die zich ontwikkelt boven de Golf van Biscaye. De druklijnen knijpen hierdoor in het Kanaal en Dover.

Screenshot 2017-03-23 at 18.23.38

Zeeuwse kust ONO toenemend NO 20-28 Kts in de middag. Door de grote drukgradient doen ook Veerse Meer, Brouwersdam en Grevelingen volop mee met 18-25 Kts, Oostvoornse meer 14-22 Kts. HvH lijkt ook goed, maar hoe verder richting Den Helder hoe zwakker de stroming en meer offshore wind. Binnenlandspots: Horst NO 10-16 Kts, Friese meren, W’lijk Wad, IJsselmeer NO 8-15 Kts en op het O’lijk Wad NNO 6-10 Kts.

Screenshot 2017-03-23 at 18.19.15
Druk en wind zaterdagmiddag

In het weerbeeld verandert weinig: veel zon en 7 graden op het Wad tot 13 in Zeeland.

Zondag
Er komt wat meer bewolking omdat een zwak front vanaf de Noordzee over ons land trekt. De zon blijven we wel regelmatig zien. De verschillen tussen de modellen worden iets groter. Sommige modellen (NAVGEM en GFS) geven nog een middag/avond met goede NNO-ers in Zeeland (16-22 Kts), terwijl het Wad vies tegenvalt. Het ECMWF-model is iets voorzichtiger.

Volgende week
Toenemend onzeker. Uiterlijk zondag meer informatie over de nieuwe week.


2 surf-reports vandaag

ONO-stroming

Komende dagen hebben we een ONO’lijke stroming. Vooral de ZW-kust gaat hier in mindere of meerdere mate van profiteren. Na het weekend komt het hogedrukgebied precies boven ons hoofd te liggen en volgt een windarme lenteperiode.

Verwachting: dinsdag 21 maart 19.00
Update: uiterlijk vrijdag 24 maart 21.00

Woensdag
Een uitloper van het Azorenhoog bouwt zich op in onze omgeving en trekt naar Polen. Dit zorgt bij ons overdag voor droge condities, waarbij het aan zee en in de kuststrook vrij zonnig is. Landinwaarts zijn er er perioden met zon, afgewisseld door wolkenvelden. Hoewel we ons in polaire lucht bevinden, loopt de temperatuur wat verder op dan op dinsdag, omdat de stroming naar ZO draait.

Screenshot 2017-03-21 at 15.40.32
Weerkaart

’s Ochtends staat er een zwakke stroming uit ZO, IJsselmeer en Zeeuwse wateren 8-14 Kts, te weinig om het water op te gaan. ’s Middags neemt de ZO’lijke wind, mede door onstabiel worden van de onderste 800 mtr boven land in kracht toe en wordt vlagerig (8-18 Kts). Net voldoende voor groot surfmateriaal of op ondiep water vlagen pakken met de kite. De grootste drukgradient is in het Zeeland te vinden met ZO 14-19 Kts. Westkust is offshore, N’lijk IJsselmeer 12-17 Kts. Voor een lichtweer sessie zijn Zeeland en IJsselmeer de beste opties. Hier ook de meest constante wind.

Screenshot 2017-03-21 at 16.01.33
Wind op circa 800 mtr hoogte

Donderdag
De stroming krimpt van ZO naar ONO omdat de uitloper van het Azorenhoog noord van ons land komt te liggen. De dag begint op de meeste plaatsen zonnig, maar al snel ontstaan er stapelwolken die het de zon regelmatig moeilijk maakt. Het blijft overal droog.

Screenshot 2017-03-21 at 16.24.54
Hogedruk N van ons land

Landinwaarts start de dag rustig met ONO 3-8 Kts. Boven open water 10-16 Kts en Zeeuwse wateren 13-18 Kts. In de middag krijgen Hvh, maasvlakte en mogelijk Zeeuwse kust te maken met zeewind circulatie. Het is voor de Zeeuwse spots een grensgeval of de zeewindcomponent de kust weet te bereiken. Als dit gebeurt dan krimpt net als op Maasvlakte en HvHde wind van ONO naar NO/NNO en neemt toe naar 20-25 Kts. Dit is een zeer constante wind.
Ook Waddeneilanden krijgen te maken met zeewind uit, waardoor hier de wind krimpt van O naar ONO/NO en toeneemt naar 14-20 Kts. Hollandse kust doet niet mee, vanwege offshore wind. Binnenland wordt vlagerig met 10-18 Kts. ’s Avonds neemt de wind dieper landinwaarts af.

Vrijdag
Het lijkt in grote lijnen een herhaling van zetten te worden. Het hogedrukgebied ligt nu wel vlak ten noorden van ons land, waardoor de stroming op het O’lijk Wad behoorlijk aan kracht inboet. De Zeeuwse kust is weer een randgeval of valse zeewind de richting genoeg kan doen laten krimpen. Dit lukt waarschijnlijk wel langs de Belgische kust (20-25 kts), Maasvlakte en evt HvH. Wad O krimpend NO 12-18 Kts, Randmeren vlagerig ONO/NO 8-14 Kts waarbij we geen toename in de avond hoeven te verwachten.

Screenshot 2017-03-21 at 18.12.10
Windveld vrijdagmiddag

Zaterdag
Alle modellen geven aan dat de contrasten tussen ZW-NL en het Wad nog groter worden. De as van het hogedrukgebied komt boven N-NL te liggen. Wind komt op het Wad hierdoor direct uit de Noordzee en dan hoeven we geen medewerking van zeewind te verwachten: 8-14 Kts. Vlaamse (22-28 kts), Zeeuwse kust (20-25 kts), HvH (18-18 Kts) kunnen daarentegen de beste dag van de week verwachten. Deze krimpt in de middag van ONO/NO naar NNO. Z’lijk IJsselmeer,Hollandse meren en Randmeren doen wellicht ook mee met NO 12-20 Kts. Alles zal afhangen van hoe Z’lijk de rugas komt te liggen.

Screenshot 2017-03-21 at 18.27.36
Stevige NO-er langs ZW-kust

Zondag
De meeste modellen gaan nu naar een windarme oplossing. Een enkel model laat de NO-er boven Zeeland voortduren met een mooie middag-/avondsessie tot gevolg. Laten we hopen dat dit uitkomt.

Screenshot 2017-03-21 at 18.36.31
Windrijke ZW-NL oplossing van NAVGEM

Volgende week
Rustig en waarschijnlijk windarm lenteweer. Alle modellen laten een vlak hogedrukgebied boven ons hoofd zien. Hieruit kan hooguit een zwakke zeewind circulatie ontstaan met 7-13 Kts loodrecht op de kust. Mooi wandel- of fietsweer dus. Pas wel op voor de krachtige zon. Wellicht staat er net genoeg wind voor een beginnende windsurfer.

Screenshot 2017-03-21 at 18.38.37
De oplossing van alle modellen


18-35 Kts zondag en maandag

Het zachte en windrijke voorjaarsweer houdt in het begin van de nieuwe week stand. Zowel zondag als maandag staat een stevige ZW-er. Dinsdag is qua windsterkte onzekerder, maar moeten we op dit moment nog niet uitvlakken. Vanaf woensdag bouwt zich een hogedrukgebied op noord van ons land en komt er voorlopig een eind aan de westcirculatie

Verwachting: zaterdag 18 maart 20.30
Update: uiterlijk woensdag 22 maart

Zondag 19 maart
Screenshot 2017-03-18 at 19.09.15
Depressie ‘Dieter’

Depressie ‘Dieter” bepaalt zondag het weerbeeld in ons land. Een warmtefront trekt in de vroege ochtend weg naar Duitsland. Nadat er in de nacht za/zo 5-10 mm regen is gevallen is, wordt het in de loop van de ochtend overwegend droog. Als we al wat zon te zien krijgen is de kans hierop het grootst in Zeeland.

Screenshot 2017-03-18 at 18.49.52
Warmtefront met regen boven Duitsland

Het is zacht met temperaturen rond de 12 graden. Ook de dauwpunten zijn met 8 graden hoog. Hierdoor voelt het zeker niet koud aan. het zicht is redelijk, aan zee mogelijk nevelig, maar zeemist wordt niet verwacht.

Screenshot 2017-03-18 at 18.50.20
12 graden boven Nederland

Er staat een stevige WZW’lijke wind, langs de hele kust 25-35 Kts, op het NW’lijk Wad max 40 Kts. Ook landinwaarts waait het stevig. Boven open water: Friese en Hollandse Meren, Randmeren 18-28 Kts

Screenshot 2017-03-18 at 18.47.50
Windstoten aan zee 35+ Kts

Maandag
De depressie voor maandag bevindt zich op zaterdag nog in de langgerekte wolkenband ZO van Newfoundland. Ze trekt uitdiepend over de Atlantische Oceaan om maandag boven Schotland aan te komen.

Screenshot 2017-03-18 at 19.21.26
Satbeeld (New Foundland linksboven)

De reden dat de depressie met zo’n hoge snelheid de Oceaan doorkruist heeft te maken met de krachtige straalstroom. Op 10 km hoogte staat 150 Kts wind en het is een verstoring in dit windveld die de drijvende kracht is voor de snelle oostwaartse verplaatsing.

Screenshot 2017-03-18 at 19.39.07
Straalstroom boven de Atlantische Oceaan

Ons land bevindt zich nog steeds in zachte lucht met temperaturen rond de 12 graden en hoge dauwpunten. De fronten (onder) de die grens markeren tussen polaire en tropische lucht bevinden zich een stuk dichter bij ons land dan op zondag. Dit geeft toch een wat onzekere verwachting. Wat mede veroorzaakt wordt doordat de ontwikkelende depressie zich nu nog 4.000 km W van ons land ligt. De zon is de grote afwezige en de regenkansen zijn groot.

Screenshot 2017-03-18 at 19.14.53
Fronten net N van NL

We gaan nu uit van het meest waarschijnlijke scenario dat de depressie voldoende N van ons land trekt dat we vol in de ZW/WZW’lijke stroming blijven. Hele westkust ZW/WZW 25-35 Kts, NO-Wad iets minder. Open water Hollandse en Friese meren 18-28 Kts, Randmeren 15-25 Kts. In vlagen nog iets hoger.

Dinsdag
Het koufront van de depressie is ons land waarschijnlijk gepasseerd en we komen weer in polaire lucht terecht. De grijze wolkendeken raken we kwijt en er komen vriendelijke opklaringen. Wel kan zich in de onstabiele luchtmassa een geisoleerde bui ontwikkelen. Hoe hard de wind wordt is moeilijk te zeggen. De modellen lopen hiervoor nu nog te ver uiteen.

Screenshot 2017-03-18 at 20.03.19
voorbeeld van windarm model

Screenshot 2017-03-18 at 20.05.13
voorbeeld van windrijk model

Vanaf woensdag
Vanaf woensdag bouwt zich een hogedrukgebied op noord van ons land. Eerst is het rustig, maar richting volgend weekend kan de O-stroming zich opbouwen. Tezamen met een samenwerkende zeewindcirculatie kan dit dan weer mooie dagen opleveren.

Screenshot 2017-03-18 at 20.32.40
ONO-stroming met kans op zeewind op Wad/Zeeland


2 surf-reports vandaag